thêm một thấu kính nữa…

I'm Going To Try Science
I’m Going To Try Science

Đến từ một trường cấp 3 chuyên Toán và Khoa học có những lợi thế riêng. Một khi đến Year 6, các bài lab report dài hơn 5 trang đã trở thành chuyện thường mỗi tuần, và việc đọc các research paper chính thống để làm presentation cho project trở thành chuyện không cần phải “trời ơi mình đang đọc research paper sao” như hồi Year 4. Như mình nói với nhiều bạn, bây giờ nhìn lại, NUS High School thực sự dạy toán và khoa học rất… ghê gớm và hổ báo và nguy hiểm. Nói về những thứ mà thường thường người ta không dạy ở high school, Math Department của NUS High dạy những thứ linear algebra (đại số tuyến tính), number theory, graph theory, game theory, numerical analysis, operational research. Chemistry Department dạy đến 2 semesters Organic Chemistry, và tương đương 2 semester Analytical Chemistry bao gồm cả spectroscopy và separation science, và 2 semesters là laboratory chemistry. Biology Department thì thực ra không dạy chủ đề nào đặc biệt khác, nhưng trong mỗi chủ đề thì dạy sâu hơn high school yêu cầu, từ microbio đến macrobio có đủ. Chỉ có Physics Department là mình không thông thạo curriculum lắm, một phần tại hệ thống đặt tên modules quá chung chung, mà mình lại phải honours student nữa… Nhưng nói tóm lại, NUS High đã chuẩn bị cho mình vô cùng sẵn sàng để học tiếp khoa học, và có thể là toán, ở bậc đại học. Nói về phía này thì mình không sợ chút nào.

Nhưng mình lại sợ thứ khác bây giờ cơ…

The Seven Liberal Arts
The Seven Liberal Arts

Một ngày có 24 giờ và một năm có 12 tháng. Cũng nhiêu đó thời gian cho tất cả mọi người chúng ta thôi, nhưng vấn đề là mình sử dụng thời gian đó thế nào cho hiệu quả và phù hợp với bản thân mình, đúng không nè? Thì học sinh NUS High School cũng vậy thôi. Để có thời gian học một tuần nhiêu đó toán và khoa học, bao gồm cả bài trên lớp và các tiết lab, thì NUS High phải bù đi sớt lại bằng thời gian hoạt động ngoại khóa (2 lần một tuần, mỗi tuần 3 tiếng là tiêu chuẩn), và thời gian cho các môn social sciences, humanities và the arts. Thời của mình, 4 năm đầu mỗi semester thường học chỉ một course cho bộ ba đó thôi. Còn bây giờ thì là chọn một subject cho 4 semesters, rồi học theo track 4 courses đó luôn chứ không thể thử nhiều subject được nữa. Còn lên year 5 và year 6 mới là thảm họa, vì nói về major trường chỉ cho phép học English, Math và 2 môn natural sciences, và 1 môn thứ ba. Môn thứ 3 này có thể là natural science còn lại, hoặc 1 trong các môn geography, history, literature, fine art hay là music. Gần đây hình như có cả economics và computer science nữa. Đấy là chưa nói honours track. Hồi year 3 và year 4 mình chọn Music làm môn “ngoại đạo” của mình, nên càng không biết gì về kiến thức khoa học xã hội ngoại trừ tri thức phổ thông mình tự biết. Và lên year 5 và 6 thì mình học đủ 3 môn natural sciences, nên mất luôn môn “ngoại đạo”. Lại nói tóm lại, thì là NUS High cho học sinh một nền tảng rất vững về toán và khoa học, nhưng nền tảng kiến thức thuần túy chính thống cho khoa học xã hội và nghệ thuật thì lại khá lung lay, trừ khi học sinh tự tìm hiểu ngoài lớp.

Cũng vì thế, mình đã quyết định chọn nước Mỹ là điểm đến tiếp theo cho bậc Đại học. Một phần lớn vì các đại học mình chọn ở Mỹ là theo liberal arts philosophy, tức là giáo dục khai phóng khả năng cá nhân, chứ không phải professional school như là hầu hết các Đại học ở Châu Á, tức là học hướng nghiệp cho một nghề nhất định, chứ trọng tâm không còn là để học nữa. Mà là để làm. Nhưng mình sẽ nói về vấn đề liberal arts philosophy này ở một bài khác. Bây giờ kể chuyện mình tiếp.

Chính vì mình đã khoông được chuẩn bị sẵn sàng cho social science, nên bây giờ ở Đại học mình lại càng khao khát bù cho mảng đó hơn bao giờ hết. Đó cũng là lí do ngay semester đầu tiên này, mình không muốn từ từ dạo bước vào môi trường đại học, mà phải học thật, học luôn. Nên ngoài Organic Chemistry, Calculus 2, cũng như 2 lớp nhỏ là Class VoiceClass Piano, thì mình liều lĩnh thử PsychologyPhilosophy. Hoàn toàn không biết gì, và hoàn toàn chưa được chuẩn bị trước – nên thật sự là một cuộc phiêu lưu. Cho đến thời điểm này thì Introduction to Psychology vẫn ngon trớn, điểm quiz và test vẫn cao, một phần tại course này lừng danh thiên hạ là easy A, và cũng là intro course nữa nên nhẹ nhàng thôi. Và đoạn đầu của Psychology có nền tảng trong Human Biology khá nhiều, mà cái đó mình rất vững, nên chưa sợ.

The School of Athens (frescoes by Raphael)
The School of Athens (frescoes by Raphael)

Còn Moral Philosophy mới là mông lung. Ban đầu thì mình rất hào hừng, nhưng bây giờ bớt nhiều rồi. Bài reading vẫn đọc đủ, và trong lớp vẫn tranh luận được với mọi người, lấy đủ dẫn chứng từ các trường phái triết học khác nhau ra. May phước là tiếng Anh của mình cũng kha khá. Quan điểm của mỗi người khác nhau, nhưng ai cũng tôn trọng góc nhìn của người khác, và quan trọng hơn cả là chỉ tấn công lập luận của người khác, chứ không được tấn công bản thân người khác. Nhìn tình hình chung trong lớp thì mình vẫn theo kịp, vẫn tham gia tốt. Nhưng vấn đề là, cho đến thời điểm này, vẫn chưa có một hình thức đánh giá học lực nào cho lớp Philosophy. Điểm là 100%, thì 25% là participation – vì đây là lớp nhỏ, seminar, nên chỉ có 20 học sinh, tha hồ participate với nhau. Và 75% còn lại là cho 3 paper, mỗi paper chịu 25%. Cũng vì vậy, mất một là mất hết. Và vì chưa có hình thức đánh giá nào, nên thực chất chém gió nổ trời cho vui thế thôi, nhưng mình vẫn chưa biết mình đang đi theo ra sao, và đang ở đâu trong lớp và trong lĩnh vực Philosophy này.

Và thứ 5 tuần này là deadline của paper đầu tiên cho Philosophy. Vì là một dạng semi-intro course nên sẽ có rewrite và regrade, nên sẽ không chết bất đắc kì tử. Nhưng là vẫn ghê. Vì nhìn đi nhìn lại, nếu không tính các composition essay hồi high school, thì đây sẽ là paper đầu tiên mình phải viết. Ever. Lab report đã quen, research paper mình cũng đã tự viết, nhưng đấy là khoa học tự nhiên, có nền tảng, hệ thống và bằng chứng. Còn đây là paper. Và paper của Philosophy. Và Philosophy học thuật, chứ không phải dạng triết lý nửa vời của các quyển sách self-help bán đầy trên kệ, hay các hình được tinh chỉnh và thêm một câu suy ngẫm cuộc đời trên tumblr đâu nhé! Mình sẽ phải nhìn lại một trong những bài reading đã đi qua, là những school of thought khác nhau, của những philosopher khác nhau. Và sẽ phải viết về những điều đó. Về những gì các nhà hiền triết, những bộ óc vĩ đại của ngày xưa đặt hình vẽ dạng cho chính cuộc sống này. Thế nào là đạo đức, là morality, là ethics? Khi nào một hành động là đúng, là sai? Và đúng, sai là tuyệt đối hay là tương đối? Những yếu tố nội vi và ngoại vi nào ảnh hưởng đến hành động ấy? Và sẽ phải nhìn những vấn đề ấy dưới con mắt của một người hiện đại, một người của hôm nay, để xem những khái niệm triết học ấy có vượt qua thời gian không, hay chính những khái niệm ấy cũng là sản phẩm của suy nghĩ của cá nhân, của sự trừu tượng hóa những gì gần gũi và của sự phức tạp hóa chính cuộc sống này?

Bây giờ thì dĩ hòa vi quý lại là một cái bất lợi. Vì mình không thể đồng ý với tất cả các bài reading được nữa, khi bài này chõi bài kia chan chát như vậy. Không nhất thiết phải có người đúng, người sai; nhưng sẽ phải có lập luận đúng và lập luận sai. Và lập luận chưa đầy đủ.

Để xem mình sẽ làm được gì, vì nhìn một cách nào đó, đây sẽ là bài kiểm tra đầu tiên, và là minh chứng đầu tiên cho cuộc phiêu lưu của mình ở miền đất khoa học xã hội chính thống này. Và là thử thách mình sẽ phải vượt qua, khi mình đã hạ quyết tâm theo đuổi liberal arts education, tức là một nền giáo dục toàn toàn diện phát triển con người. Vì dù mình có trở thành physician, pharmacist, researcher hay gì đi nữa, thì mình vẫn muốn biết hết mọi thấu kính tri thức có để có thể quan sát hết cuộc đời mênh mông này.

Dictionary
Dictionary

Đã đến những ngày mà assignment không còn được tính bằng word count, mà là page count…

Và không được procrastinate nữa =))

Thụ

2 thoughts on “thêm một thấu kính nữa…

And that's what I think. Your turn.

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s